متفورمین هیدروکلراید اولین-داروی اصلی برای دیابت نوع 2 است. با بهره مندی از اثربخشی هیپوگلیسمی پایدار، مشخصات ایمنی مطلوب و قابلیت بهبود مقاومت به انسولین، به طور گسترده در عمل بالینی مورد استفاده قرار می گیرد. این دارو در فرمولاسیون های متعدد، با تفاوت های مشخص در دوز و تجویز در فرمولاسیون های مختلف و جمعیت های بیمار موجود است. داروی استاندارد برای اطمینان از اثربخشی درمانی و جلوگیری از واکنشهای نامطلوب مانند هیپوگلیسمی و ناراحتیهای گوارشی ضروری است. این مقاله با اشاره به دستورالعمل های دارویی بالینی، به طور سیستماتیک در مورد دوز استاندارد و رژیم های تجویز متفورمین هیدروکلراید، و همچنین مشخصات دوز برای جمعیت های خاص توضیح می دهد.

I. فرمولاسیون های رایج و اصول اساسی دارویی
سه فرمولاسیون ازمتفورمین هیدروکلرایدمعمولاً از نظر بالینی استفاده میشوند:-قرصهای رهش فوری، قرصهای رهش پایدار-و قرصهای پوششدار روده{2}}. آنها از نظر الگوی آزادسازی دارو و سرعت جذب، با الزامات تجویز متمایز متفاوت هستند و خودسرانه قابل تعویض نیستند. اصل کلی داروی اصلی شروع درمان با دوز کم، تیتر کردن تدریجی، اجرای تنظیم فردی بر اساس سطح گلوکز خون، خودداری از تجاوز از حداکثر دوز روزانه ایمن بالینی، و اولویت دادن به تجویز همراه با وعده های غذایی برای کاهش تحریکات گوارشی است.
قرصهای{0} انتشار فوری دارای شروع سریع و مدت اثر کوتاه هستند که برای بیماران مبتلا به گلوکز خون فرار که نیاز به تغییر دوز انعطافپذیر دارند، مناسب است. قرصهای پوششدار رودهای در مجرای روده حل میشوند تا تحریک معده را کاهش دهند و به بیماران مبتلا به حساسیت گوارشی کمک کنند. قرصهای{4} رهش پایدار اثر دارویی طولانیمدت را با دوزهای کمتر ارائه میکنند، پایبندی دارو را بهبود میبخشند، و برای بیمارانی با سبک زندگی منظم و کنترل قند خون پایدار ایدهآل هستند. هر سه فرمول یک مکانیسم کاهش قند خون یکسان دارند: سرکوب برون ده گلوکز کبدی، افزایش حساسیت بافت محیطی به انسولین، و مهار جذب کربوهیدرات روده ای برای کاهش گلوکز خون.
II. دوز و تجویز متعارف برای بزرگسالان
(I) قرصهای آزادسازی فوری متفورمین هیدروکلراید{0}
برای درمان اولیه، دوز اولیه توصیه شده برای بزرگسالان 500 میلی گرم دو بار در روز است که در حین صبحانه و شام یا بلافاصله بعد از آن تجویز می شود. پس از 1 تا 2 هفته درمان، دوزها به تدریج بر اساس قند خون ناشتا، گلوکز خون پس از غذا و هموگلوبین گلیکوزیله تیتر می شوند. دوز معمول نگهدارنده از 500 میلی گرم تا 1000 میلی گرم در هر تجویز، دو تا سه بار در روز متغیر است. حداکثر دوز روزانه ایمن نباید از 2550 میلی گرم تجاوز کند. برای درمان بیماران ساده{10}}با افزایش خفیف گلوکز خون، شروع با دوز پایین بهطور مؤثری واکنشهای نامطلوب اولیه از جمله اتساع شکم، اسهال و حالت تهوع را کاهش میدهد و پس از ایجاد تحمل فیزیکی میتوان دوز را افزایش داد.
(II) قرصهای روکش دار متفورمین هیدروکلراید انتریک{0}
برای جلوگیری از تداخل غذا با انحلال روده و جذب دارو، قرصهای روکش دار انتریک{0}}با معده خالی باید 30 دقیقه قبل از غذا مصرف شوند. دوز شروع 500 میلی گرم دو بار در روز است. دوز نگهدارنده از 1000 میلی گرم تا 2000 میلی گرم در روز است که به دو دوز تقسیم می شود که به ترتیب 30 دقیقه قبل از صبحانه و شام مصرف می شود. این فرمول در مقایسه با قرصهای{9} انتشار فوری، بروز کمتری از عوارض گوارشی دارد و برای تجویز طولانیمدت مناسب است. حداکثر دوز روزانه آن 2000 میلی گرم است، زیرا دوز بیش از حد ممکن است بار متابولیک بیش از حد بر روده ها تحمیل کند.
III. تنظیم دوز برای جمعیت های خاص
بیماران در جمعیت های خاص عملکرد کبد و کلیه و همچنین ظرفیت متابولیک ضعیف را نشان می دهند، بنابراین نیاز به تنظیم دقیق دوز دارند. تجویز در دوزهای معمولی برای جلوگیری از خطرات شدید مانند اسیدوز لاکتیک ناشی از تجمع دارو ممنوع است.
بیماران مبتلا به نارسایی کلیوی: کاهش دوز برای نارسایی خفیف کلیوی لازم است. کاهش قابل توجه دوز برای نارسایی کلیوی متوسط ضروری است. متفورمین در بیماران مبتلا به نارسایی شدید کلیوی منع مصرف دارد. نظارت منظم بر عملکرد کلیه در طول درمان الزامی است، و رژیمها باید به صورت دینامیکی بر اساس نرخ تخمینی فیلتراسیون گلومرولی (eGFR) تنظیم شوند.
بیماران مبتلا به نارسایی کبدی: با احتیاط در دوزهای شروع کم برای اختلال عملکرد کبدی خفیف استفاده شود. متفورمین در نارسایی متوسط تا شدید کبدی منع مصرف دارد. مشارکت کبدی برای متابولیسم متفورمین لازم است و اختلال در عملکرد کبد باعث تجمع دارو و تحریک اسیدوز لاکتیک می شود.
برای نوجوانان 10 ساله و بالاتر مبتلا به دیابت نوع 2، قرصهای{2}}ترخیص فوری قابل استفاده است. درمان می تواند با 500 میلی گرم در روز با تیتراسیون تدریجی دوز شروع شود و حداکثر دوز روزانه نباید از 2000 میلی گرم تجاوز کند. مصرف این دارو برای کودکان زیر 10 سال توصیه نمی شود.
IV. اقدامات احتیاطی برای مصرف دارو
تک درمانی با متفورمین به ندرت باعث هیپوگلیسمی می شود. با این حال، مصرف همزمان با انسولین یا عوامل هیپوگلیسمی سولفونیل اوره مستلزم کاهش دوز مناسب و هوشیاری دقیق در برابر حملات هیپوگلیسمی است. اسهال گذرا خفیف، اتساع شکم، حالت تهوع و سایر علائم اغلب در مرحله اولیه درمان رخ می دهد که عموماً خود به خود با مصرف مداوم دارو بدون قطع دارو برطرف می شود. بیماران باید پس از بروز میالژی، خستگی، تنگی نفس یا سایر علائم، دارو را قطع کرده و فورا به دنبال مراقبت های پزشکی باشند تا خطر اسیدوز لاکتیک را رد کنند. ضمناً باید از مصرف زیاد الکل در طول مصرف دارو خودداری کرد.
در نتیجه، دوز و رژیم مصرف متفورمین هیدروکلراید باید بر اساس نوع فرمولاسیون، سن، وضعیت فیزیکی و سطح گلوکز خون به طور جداگانه تعیین شود. رعایت دقیق اصل-شروع دوز کم، تیتراسیون تدریجی و تنظیم{2}}در صورت تقاضا، حداکثر اثربخشی هیپوگلیسمی را ممکن میسازد و در عین حال ایمنی دارو را تضمین میکند.
